Nowelizacja ustawy o spółdzielniach socjalnych w skrócie

1 Tytułem wstępu
 

Nowelizacja - przyjęta przez parlament 15 grudnia 2017 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej 30 grudnia 2017 r. pod pozycja o nr 2494 - wprowadziła także zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawie działach administracji rządowej.

Przypominamy, że ustawa wejdzie w życie w dniu 31 marca 2018 roku. wyjątkiem jednego przepisu, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

Przepisem, który już wszedł w życie wprowadzono zwolnienie ze składek na Krajową Radę Spółdzielczą dla spółdzielni socjalnych, które przynależą do właściwego związku rewizyjnego i ponoszą z tego tytułu analogiczne opłaty członkowskie (art. 17a ustawy).

2

Silniejsza pozycja pracowników spółdzielni socjalnych

 

Dzięki zmianom wszyscy pracownicy spółdzielni będą mieli wpływ na jej działalność oraz będą współodpowiedzialni za sprawy przedsiębiorstwa, finanse, zarządzanie własną działalnością oraz wyznaczanie kierunków rozwoju.

  • Ustawa przewiduje wzmocnienie pozycji pracowników spółdzielni socjalnej przez ponowne zdefiniowanie przedmiotu działalności spółdzielni socjalnej. Przedmiotem działalności spółdzielni socjalnej będzie prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa nie tylko w oparciu o osobistą pracę członków spółdzielni, ale również pracowników niebędących członkami spółdzielni socjalnej. [art. 2 ust. 1]

  • Ponadto doprecyzowano obszar działania spółdzielni socjalnej przez wskazanie, iż spółdzielnia socjalna działa na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej nie tylko członków spółdzielni, ale również na rzecz pracowników spółdzielni niebędących jej członkami, pochodzących z grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. [art. 2 ust. 2]

  • Wprowadzono także regulację wskazującą, że w spółdzielniach socjalnych, w których założycielami są osoby prawne lub w przypadku gdy liczba członków spółdzielni socjalnej jest mniejsza niż liczba pracowników niebędących członkami, zarząd ma obowiązek corocznie przeprowadzić spotkanie konsultacyjne dotyczące informacji o działalności i sytuacji ekonomicznej spółdzielni. [art. 7a]

3 Poszerzony katalog osób, które mogą zakładać spółdzielnie socjalne
 

Nowelizacja powiększyła katalog osób, które mogą zakładać spółdzielnie socjalne o osoby:

  • poszukujące pracy, niepozostające w zatrudnieniu lub niewykonujące innej pracy zarobkowej (w tym opiekunów osób niepełnosprawnych - z wyłączeniem opiekunów osoby niepełnosprawnej pobierających świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy)

  • usamodzielniane wychodzące z pieczy zastępczej tj. osoby opuszczające rodzinę zastępczą / rodzinny dom dziecka / placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną.

[art. 4 znowelizowanej ustawy]

W takiej sytuacjach, przy wpisie spółdzielni do KRS, należy złożyć dokumenty potwierdzające spełnianie warunków bycia taką osobą. Tzn.

a) w przypadku osób poszukujących pracy, niepozostających w zatrudnieniu lub niewykonujących innej pracy zarobkowej --> zaświadczenie z urzędu pracy

b) w przypadku osób wychodzących z pieczy zastępczej --> oświadczenie o statusie osoby usamodzielnianej.

4 Łatwiej założyć spółdzielnię socjalną
 

Od marca łatwiej założyć spółdzielnię socjalną, gdyż w przypadku, gdy:

  • założycielami spółdzielni socjalnej będą osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

lub

  • spółdzielnia prowadzi działalność w zakresie usług społecznych użyteczności publicznej* wymienionych w ustawie.

Próg osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, które mają być założycielami wynosi 30%.

W pozostałych przypadkach próg ten pozostanie na poziomie 50%. Tzn. co najmniej połowa założycieli musi zaliczać się do grona osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Gdyby liczba członków spółdzielni, którzy nie są zagrożeni wykluczeniem przekroczyła limity (odpowiednio 70% i 50%) spółdzielcom pozostaje 6 miesięcy na uzupełnienie składu osobowego. W innym przypadku taki stan rzeczy będzie podstawą do postawienia spółdzielni w stan likwidacji.

Działalność w zakresie usług społecznych użyteczności publicznej wymienionych w ustawie to:

  • zadania i usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
  • rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
  • opieka nad dziećmi do lat trzech, o której mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3,
  • prowadzenie niepublicznych przedszkoli lub innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty,
  • wspieranie rodziny i pieczy zastępczej w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
5 Zmniejszenie liczby założycieli spółdzielni socjalnej
  Nowa ustawa przewiduje ułatwienia w zakładaniu spółdzielni socjalnej przez warunkowe zmniejszenie liczby założycieli spółdzielni z 5 do 3 osób, jeżeli założycielami są osoby fizyczne. W takiej sytuacji istnieje obowiązek uzupełnienia składu członkowskiego spółdzielni do 5 osób w terminie 12 miesięcy. [art. 5 ust 1 i nowy ust 1a]

Doprecyzowano przepis dotyczący liczby członków w spółdzielni socjalnej założonej przez osoby prawne – 2 osoby prawne minimum. [art. 5 ust 2.]

Członkostwo w spółdzielni socjalnej mogą nabyć także inne osoby, niż te zagrożone wykluczeniem społecznym bez konieczności posiadania szczególnych kwalifikacji. [art. 5 ust. 5]

Osoby zatrudnione w spółdzielniach socjalnych osób prawnych po 12 miesiącach zatrudnienia w spółdzielni, mają prawo do uzyskania członkostwa. Nie wyklucza to uzyskania członkostwa w spółdzielni socjalnej przed tym terminem zgodnie z postanowieniami statutu spółdzielni.

W przepisie wskazano również, że nie stosuje się przepisu art. 200 § 3 i 5 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze. Uzasadnieniem wyłączenia, jest fakt, iż pracownicy spółdzielni socjalnej, którzy przygotowują się do roli członka zatrudniani są również na podstawie umów cywilnoprawnych. [art. 5a ust. 2]

6 Nadwyżka bilansowa, fundusz inwestycyjny i konsorcja spółdzielcze
 

Zlikwidowano obowiązek przeznaczania nadwyżki bilansowej na fundusz inwestycyjny. Nadwyżka bilansowa przeznaczana będzie przez spółdzielnię socjalną na:

  • zwiększenie funduszu zasobowego (w wysokości nie mniejszej niż 20%)

oraz na

  •  szczególny cel działalności spółdzielni jakim jest reintegracja społeczna i zawodowa członków i pracowników spółdzielni (w wysokości nie mniejszej niż 30%).

Pozostała część może zostać przeznaczona na fundusz inwestycyjny, który nie jest obowiązkowy.

Ponadto przewidziano również przeznaczenie nadwyżki bilansowej na fundusz wzajemnościowy, który tworzony jest przez spółdzielnię socjalną w przypadku utworzenia lub przystąpienia do konsorcjum spółdzielczego [art. 10].

Możliwość tworzenia konsorcjum spółdzielczego jest nowością. Regulacja ta jest istotna z punktu widzenia zwiększenia potencjału ekonomicznego spółdzielni, wspólnego organizowania sieci produkcji, handlu i usług, organizowania wspólnej promocji działań spółdzielczych oraz wspólnego występowania w zamówieniach publicznych.

Podczas prac parlamentarnych Senat podjął uchwałę wprowadzającą do projektu poprawkę umożliwiającą przystąpienie do umowy konsorcjum spółdzielczego organizacjom pozarządowym lub tzw. „podmiotom kościelnym” prowadzącym jednostki nastawione na reintegrację społeczną i zawodową osób zagrożonych wykluczeniem społecznym – chodzi tu o warsztaty terapii zajęciowej, zakłady aktywności zawodowej oraz centra i kluby integracji społecznej [art. 15b].

7 Obowiązek pierwszej lustracji
 

Zgodnie z nowymi przepisami, spółdzielnie socjalne, których powstanie zostało współfinansowane ze środków publicznych, są obowiązane poddać się pierwszej lustracji w terminie 6 miesięcy od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego.
[art. 15c znowelizowanej ustawy]

Obowiązek przeprowadzania lustracji w tym terminie ma na celu poprawę funkcjonowania spółdzielni socjalnych, które powstają przy wsparciu ze środków publicznych (Funduszu Pracy, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Europejskiego Funduszu Społecznego). Lustracja spółdzielni socjalnej po tak krótkim okresie działalności ma na celu sprawdzenie rzetelności jej działania i stworzenie ewentualnej możliwości znalezienia rozwiązania na problemy związane z jej funkcjonowaniem.

Art. 91 - 93a ustawy prawo spółdzielcze definiują czym jest lustracja. Przede wszystkim polega ona na badaniu legalności, rzetelności i gospodarności.

8 Przesłanki likwidacji spółdzielni socjalnej
 

Rozszerzono katalog przesłanek, które powodują postawienie spółdzielni w stan likwidacji z mocy prawa.

Do takiej sytuacji może dojść w przypadku, gdy:

  • - spółdzielnia socjalna założona przez trzy osoby fizyczne nie zatrudniłaby w terminie 12 miesięcy od dnia wpisu spółdzielni socjalnej do Krajowego Rejestru Sądowego dwóch osób, z uwzględnieniem limitów zatrudnieniowych wobec osób należących do grup zagrożonych wykluczeniem społecznym.

  • - spółdzielnia socjalna, której powstanie zostało sfinansowane ze środków publicznych, nie poddała się pierwszej lustracji, o której mowa w ustawie Prawo spółdzielcze, w terminie 6 miesięcy od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego.

[art. 18 pkt 6 i 7]

Jednocześnie dodano okres 3-miesięcznej karencji w przypadku zmniejszenia wymaganej liczby członków zanim spółdzielnia będzie obowiązana postawić się w stan likwidacji.
[art. 18 pkt 2]

9 Skrót
 

Dopuszczono możliwość używania w obrocie przez spółdzielnie socjalne skrótu nazwy „Spn.s.”. [art. 3 ust. 2]

10 Zmiany w innych ustawach spowodowane nowelizacją ustawy o spółdzielniach socjalnych
 

Ustawa przewiduje zmiany w tzw. innych ustawach. Chodzi m.in o ustawię z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zmiany te przewidują:

  1. stworzenie możliwości odbywania praktyk zawodowych przez uczestnika warsztatu terapii zajęciowej u pracodawcy, w tym w spółdzielni socjalnej. Praktyka zawodowa będzie mogła się odbywać się w wymiarze do 15 godzin tygodniowo przez okres do trzech miesięcy, z możliwością przedłużenia tego terminu do sześciu miesięcy. Dookreślono również, że w praktykach zawodowych nie może brać udziału jednocześnie więcej niż 50% uczestników jednego warsztatu, aby nie zaburzyć stabilności jego funkcjonowania;

  2. możliwość przyznawania przez starostę środków w formie jednorazowego wsparcia z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie przez osobę niepełnosprawną działalności gospodarczej w formie spółdzielni socjalnej, a nie jak dotychczas na wkład do spółdzielni specjalnej;

  3. wprowadzenie nowego instrumentu wsparcia w postaci możliwości uzyskania przez spółdzielnię jednorazowego środków na utworzenie stanowiska pracy oraz środków na pokrycie kosztów wynagrodzenia dla skierowanej przez powiatowy urząd pracy osoby niepełnosprawnej, będącej jednocześnie osobą bezrobotną lub poszukującą pracy.

11

Zmiany w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

 

Ustawa wprowadza także zmiany w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustawa po zmianach przewiduje:

  1. przyznawanie przez starostę środków z Funduszu Pracy w formie jednorazowego wsparcia na podjęcie działalności gospodarczej w formie spółdzielni socjalnej nie tylko osobom bezrobotnych oraz poszukującym pracy opiekunom osoby niepełnosprawnej, ale również poszukującym pracy niepozostającym w zatrudnieniu oraz niewykonującym innej pracy zarobkowej;

  2. wprowadzenie nowego instrumentu wsparcia dla spółdzielni socjalnej poprzez udzielenie jednorazowego wsparcia na utworzenie stanowiska pracy dla skierowanego do pracy w spółdzielni socjalnej bezrobotnego lub skierowanego poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz dla skierowanego poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej;

  3. możliwość przyznania spółdzielni socjalnej środków na finansowanie kosztów wynagrodzenia do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę na zatrudnianie skierowanych przez powiatowy urząd pracy osób bezrobotnych lub poszukujących pracy niepozostających w zatrudnieniu lub niewykonujących innej pracy zarobkowej opiekunów osoby niepełnosprawnej lub poszukujących pracy niepozostających w zatrudnieniu lub niewykonujących innej pracy zarobkowej.

12

Zmiana w ustawie o działach administracji rządowej

 

Do działu administracji rządowej, jakim jest zabezpieczenie społeczne, dodano sprawy z zakresu ekonomii społecznej, przedsiębiorczości społecznej, w tym spółdzielczości socjalnej.
Pozornie ma to większe znaczenie dla urzędników niż dla spółdzielców socjalnych, ale w praktyce pozwoli na skuteczniejszą realizację polityk publicznych w tym temacie.

 

Na koniec przypominamy link do ustawy:
http://dziennikustaw.gov.pl/du/2017/2494/1

Źródło:

Informacje zostały zebrane na podstawie postów udostępnianych na facebook'u przez Departament Ekonomii Społecznej i Solidarnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

 

O stronie

Strona przeznaczona jest przede wszystkim dla osób, instytucji i organizacji pozarządowych, zainteresowanych tematyka ekonomii społecznej.

Na stronie znajdują się informacje, dotyczące ekonomii społecznej na  Mazowszu.

Osoba do kontaktu

  • Robert Gajewski
  • Tel.: (22) 622 42 32 wew. 47
  • Faks: (22) 622 47 32
  • e-mail: napisz
  • www: mcps.com.pl

Urząd Marszałkowski woj. mazowieckiego

  • ul. Jagiellońska 26
  • 03-719 Warszawa
  • Tel.: (22) 597 91 00
  • Faks: (22) 597 92 90
  • e-mail: napisz
  • www: mazovia.pl

Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej

  • ul. Nowogrodzka 62A
  • 02-002 Warszawa
  • Tel.: (22) 622 42 32
  • Faks: (22) 622 47 32
  • e-mail: napisz
  • www: mcps.com.pl